Dolny Śląsk: Szubienice, krzyże pokutne i karczmy sądowe. Ich historia czasem mrozi krew w żyłach

Justyna Orlik
Justyna Orlik
Czy słyszeliście o karczmach sądowych, pręgierzach, krzyżach pokutnych i kunach na Dolnym Śląsku? Zabytki jurysdykcji karnej rozsiane są po całym jego terenie. Wybraliśmy niektóre z nich, żeby przybliżyć wam historię ich powstania. Poznajcie ją!

Karczmy sądowe

To gospody, znajdujące się nieopodal szlaków handlowych oraz pątniczych. Były miejscem chętnie odwiedzanym przez wędrowców, których oprócz jadła i napitku czekał tu również tani nocleg. Kilkaset lat temu karczmy pełniły także inną, ważną funkcje. To w nich spotykała się starszyzna, która podejmowała decyzje dotyczące sporów pomiędzy sąsiadami. Niektóre legendy głoszą, że im bogatszy był sądzony, tym na przychylniejszy wyrok mógł liczyć, bo to on fundował zakąski dla osób wchodzących w skład ówczesnego "składu sędziowskiego".

Budynki po starych karczmach znajdują się, m.in. na terenie: Pieńska, Ruszowa czy Dłużyny Dolnej.

Gdzie znajdziemy karczmy sądowe?

Krzyże pokutne

To kamienne, grubo ciosane rzeźby, wykonane najczęściej z piaskowca i opatrzone wyrytymi znakami. Stawiano je często na skraju dróg lub w miejscach rzadko uczęszczanych. Część z nich znajdowała się na cmentarzach przykościelnych lub przed kościołami. Krzyże stanowiły symbol pojednania i fundowała je zazwyczaj rodzina sprawcy, która w ten sposób chciała uniknąć zemsty rodowej. Na winowajcy ciążyła dłuższa lista, którą musiał odkupić winy. Poza postawieniem krzyża - aktem zgodny między rodzinami - winowajca odbywał pielgrzymkę do ziem świętych, fundował pogrzeb zmarłemu, musiał zadośćuczynić finansowo jego bliskim oraz pokryć koszty procesu.

Krzyże pokutne do dziś znajdują się, m.in. w Sławnikowicach i Sieniawce.

Gdzie znajdziemy krzyże pokutne?

Kuny

To metalowe obręcze, które służyły do unieruchomienia skazanych i wystawienia ich na widok publiczny. Jedna z nich do dziś zachowała się w Uniegoszczy. W murze kościelnym umieszczony jest bazaltowy kamień, na którym wyryto dłoń skazańca. Widnieje tam data: 3 grudnia 1795, co mówi o ostatnim razie, kiedy użyto tego narzędzia do wystawienia zbrodniarza na pośmiewisko.

Szubienice

Dawniej były to często drewniane konstrukcje, które służyły do wykonywania śmierci przez powieszenie. Na terenie całego Śląska spotyka się do dziś ich murowane odpowiedniki. Na szubienicy, ale również nieopodal niej wykonano wiele, nierzadko bardzo brutalnych, egzekucji. W Jeleniej Górze na Wzgórzu Kościuszki, zwanym Szubieniczną Górą do dziś można spotkać jej relikty.

Gdzie szukać dawnej szubienicy w Jeleniej Górze?

Pręgierze

Najpopularniejszy znajduje się chyba w centrum Wrocławia, w samym centrum rynku. To do dziś jedno z najpopularniejszych spotkań mieszkańców. Dawniej pręgierze służyły do wymierzenia publicznych kar. Do kamiennych lub drewnianych słupów przywiązywano oszustów i winowajców, skazanych na hańbę publiczną, chłostę lub wygnanie z miasta.

Zobaczcie, gdzie szukać dawnych reliktów w naszej galerii ze zdjęciami!

Astronauci amatorzy polecieli w kosmos

Wideo

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie